جلسه ماهانه انجمن شعر وادب ترکمنی میراث در روز جمعه سوم آبان ماه با حضور استاد آنا دردی عنصری با عنوان:مراحل تحول زبان ادبی ترکمن
(ترکمن ادبی دیلی نینگ اوز گریش دوویرلری) در محل کتابخانه عمومی<<مختوم قلی فراغی>> برگزار گردید.
در این جلسه که با حضور اساتید،علاقمندان و اعضای انجمن شعر و ادب ترکمنی میراث_ بنیاد مختومقلی_جمعیت مختومقلی کلاله برگزار گردید،ابتدا
ایشان آقا عطا سیدی به تلاوت قرآن کریم پرداخت،سپس منصور طبری مسئول انجمن ، ضمن خوش آمدگویی به حضار، آقای عنصری را جهت ایراد
سخنرانی به صحنه دعوت کرد.
استاد آنا دردی عنصری ، ضمن تشکر از اعضاء و هئیت مدیره انجمن میراث در برگزاری نشست های فرهنگی و ادبی آنرا جهت رشد و آشنایی مردم
با تاریخ و ادبیات خود مثمر ثمر دانستند.
وی در ادامه گفت:

در مطالعه آثار کلاسیک ادبیات ترکمن گاه به تفاوتهایی بر می خوریم ، بعنوان مثال (کتابهای یوسف و احمد همچنین لیلی و مجنون)
داستان یوسف و احمد از لحاظ کلمات،جمله بندی و پرداخت به زبانی ساده و شیوا نگارش شده است و برای عمومی قابل فهم و درک ا ست ، ولی داستان
لیلی و مجنون از لحاظ ترکیب کلمات و جمله بندی سنگین و فهم آن برای خوانندگان دشوار می باشد که دلایل آنرا در ادامه بحث بیان خواهم کرد.
وی در قسمتی دیگر از سخنان خود گفت: زبان ترکمنی از خانواده زبانهای ترکی است و به چندین شاخه تقسیم می شود ، تقسیم بندی زبانی نیز چندین
نوع است تقسیم بندی از لحاظ جغرافیایی ، تقسیم بندی از لحاظ نحوی و ....
در تقسم بندی جغرافیایی ، زبان ترکمنی جزو گروه زبانی جنوب غربی است و گروه زبانی جنوب غربی به 3 شاخه تقسیم می شود 1- ترکی ترکیه
2- ترکی آذری 3- ترکی ترکمنی. ترکی ترکمنی جزو گروه زبانی اغوزی می باشد،ترکی اوغوزی به دو شاخه تقسیم می شود 1-ترکی اغوزی غربی که
ترکی آذری و ترکی ترکیه را شامل می شود 2- ترکی اوغوزی شرقی که ترکی ترکمنی را شامل می شود و هر یک از این شاخه های زبانی دارای ادبیات مخصوص بخود می باشد.
چون ترکمن ها در منطقه جغرافیایی سکونت خود با قزاق ها ،ازبکها و سایر اقوام ترک زبان همسایه بودند، این زبانها بر روی زبان ترکمن
تاثیراتی گذاشته است،بعد از هجوم و ورود مغولها به این منطقه ، زبان و ادبیات جغتایی تاثیرات عمیقی در زبانهای ترکی این منطقه بخصوص
زبان ترکمنی می گذارد و زبان وادبیات و نگارش ترکمنها تا قرن 18 میلادی به زبان جغتایی صورت می گیرد. البته در همان عصر شیوه ادبی
خاصی بنام شیوه (سبک) ادبی خوارزمی ترویج می یابد و چون اغوزها و قبچا قها آنرا اداره می کنند گاهی به آن سبک ادبی اغوز- قبچاق
نیز گفته می شود، عمر زبان ادبی خوارزمی بسیار کو تاه است و تحت سیطره و رشد فزاینده زبان ادبی جغتایی از بین می رود.
داستان لیلی و مجنون به زبان ادبی جغتایی نگارش شده است و به همین دلیل درک وفهم آن برای ترکمن ها دشوار می باشد.
از ابتدای قرن 18 میلادی شخصیت هایی همچون: شیدایی ، شاه بند، معروفی و تا حدودی عندلیب تحول زبانی ادبی ترکمن را پایه گذاری می کنند
تا زبان ادبی ترکمن را از سیطره زبان جغتایی خارج نمایند که این مهم 50 الی 60 سال پس از آنها توسط عارف و شاعر نامی ترکمن <<مختوم قلی>>>
صورت می گیرد و پس از گذشت 300 سال زبان ترکمنی از سیطره زبان جعتایی آزاد شده و به زبان ادبی اغوزی رو می آورد، به همین دلیل مختومقلی
را پدر ادبیات ترکمن می نامند.
وی درقسمت دیگری از سخنان خود به بررسی کتابهای قصه حضرت یوسف اثر علی خوارزمی و ثبات العاجزین اثر صوفی الله یارپرداخت و
تفاوتهای زباتی آنها را با توجه به نمونه های شعری موحود در آن کتابها بیان کرد.
استاد عنصری در پایان سخنان خود اظهار امیدواری کرد که بحث مربوط به دوره سوم ادبیات ترکمنی (اغوزی ) را در زمان مناسب دیگری مطرح
نماید و جمع بندی استاد عنصری از سخنان خود اینکه: تحقیق و ادبیات شناسی باید دارای شرایط زیر باشد 1- مسلط به زبانهای ترکی باشد
2- تاریخ ترک و ترکمن را بداند.
در ادامه 2 قطعه موسیقی توسط آقایان امانقلیچ محمد عرازی و چاری بایندری اجراء و پذیرایی از حاضرین انجام شد. ودر پایان ، جلسه پرسش و پاسخ
انجام شد که استاد عنصری به سئوالات حاضرین پاسخ گفت.
در حاشیه:
1- اسقبال علاقه مندان از این جلسه خوب بود و تعداد شرکت کنندگان در این جلسه قابل توجه بود.
2-دراغلب مراسم و جلسات ادبی ترکمن صحرا میکروفن (صدا) دارایی اشکال بود که خوشبختانه در این جلسه صدا خوب بود.
3-این اولین جلسه ماهانه ای بود که پس از انتخاب هئیت مدیره انجمن میراث برگزار گردید.

گزارش از فرهاد قاضی